سرویس کودکونوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان، به بررسی وضعیت کودکان ایرانی در دنیای دیجیتال پرداخته است. او میگوید که کودکان در شرایطی متناقض رشد میکنند؛ از یکسو، دسترسی آنها به فضای مجازی با محدودیتهای فنی و فیلترینگ مواجه است و از سوی دیگر، نیازهای آموزشی و ارتباطی آنها بهطور فزایندهای به محیط آنلاین وابسته شده است. این شکاف نه تنها به «مصونسازی» کودک نمیانجامد، بلکه او را به استفاده از ابزارهای دور زدن محدودیتها سوق میدهد که این امر او را از نظارت و حمایت خارج میکند.
سیدناصری تأکید میکند که سیاستهای محدودکننده، بدون جایگزینهای فرهنگی و آموزشی، آسیبها را تشدید میکنند. کودکانی که برای انجام تکالیف یا ارتباط با دوستان مجبور به استفاده از فیلترشکن میشوند، در معرض محتوای نامناسب و خطرناک قرار میگیرند. این وضعیت به تضعیف فرهنگ مطالعه و کتابخوانی منجر شده است. آمارها نشان میدهند که سرانه مطالعه غیردرسی کودکان در ایران به شدت کاهش یافته است و استفاده از ابزارهای غیررسمی اینترنت به امری عادی تبدیل شده است.
کتاب به عنوان یک «سازوکار حمایتی» برای رشد شناختی و عاطفی کودک شناخته میشود. مطالعه منظم به کودک کمک میکند تا مفاهیم را بهتر درک کند و قدرت تخیل و تفکر انتقادی خود را پرورش دهد. در مقابل، مصرف محتوای دیجیتال در فضای کنترلنشده، ذهن کودک را به واکنشهای آنی عادت میدهد. پژوهشها نشان میدهند که وابستگی به فضای مجازی با افزایش اضطراب و اختلالات روانی همراه است.
سیدناصری بر این باور است که باید بهجای تمرکز بر منع، بر «جایگزینسازی فرهنگی» سرمایهگذاری کرد. تولید کتابهای خلاقانه و تعاملی، توسعه کتابخانههای عمومی و دیجیتال ارزانقیمت و مشارکت خانوادهها و مدارس در ایجاد عادت مطالعه از جمله راهکارهایی هستند که میتوانند به توازن فرهنگ مطالعه کمک کنند.
در نهایت، او تأکید میکند که آینده کودکان باید با پلهای فرهنگی ساخته شود و کتاب میتواند یکی از مهمترین این پلها باشد.
منبع … خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)
نظرات کاربران