اجلاس بینالمللی ایرانشناسان با حضور بیش از ۵۰ ایرانشناس از ۲۱ کشور مختلف از صبح دوشنبه، ۲۶ آبان در تالار فجر دانشگاه شیراز آغاز بهکار کرد. این همایش تخصصی بر مکتب حافظ تمرکز ویژهای داشت و شامل مجموعهای از پژوهشهای بینالمللی بود.
رئیس دپارتمان زبانشناسی دانشگاه علوم تاجیکستان به بررسی مشخصات زبانی اشعار حافظ پرداخت. تحلیلی با عنوان «تصویر زندگی در مفهوم یک سوءتفاهم در دامنه فکری حافظ» ارائه شد. همچنین، استاد دانشکده فیلولوژی بلگراد به بحث پیرامون نسبت حقیقت و خیال در غزل فارسی پرداخت. در نهایت، مقالهای درباره تأثیر غزلیات حافظ بر نویسندگان سند مطرح گردید.
با تحلیل دیوان حافظ، ایماژ محوری «زندگی به مثابه سوءتفاهم» در اندیشه ایرانی تبیین شد و این مفهوم با نگاه نیکوس کازنتزاکیس مقایسه گردید. دیوان حافظ نه تنها یک مجموعه شعر، بلکه خلاصهای فشرده و دقیق از تاریخ فرهنگی، سیاسی و اجتماعی ایرانیان برشمرده شد. در اشعار حافظ، بهویژه در عباراتی مانند «فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم»، تجربیات زیستهای توصیف میشود که نتیجه آنها تقلیل دادن یکی از بزرگترین وجوه تراژیک زندگی، یعنی «درد و رنج گریزناپذیر» است.
با استناد به چارچوب نظری ایماژهای زندگی، بیان شد که حافظ به عنوان ضمیر ناخودآگاه تاریخی ایرانیان در قرن هشتم، ایماژ «زندگی به مثابه سوءتفاهم» را مطرح ساخته است. این ایماژ در ادامه مفاهیمی چون «اعتذار جنگ هفتاد و دو ملت» و «عدم روشن بودگی اسرار الهی» نمود یافته است. هدف اصلی، بررسی این ایماژ تاریخی-فرهنگی در متن فاخر حافظ با توجه به آموزههای نیکوس کازنتزاکیس بوده است.
ایرانشناس و اسلامشناس اهل صربستان به تشریح جایگاه بنیادین «خیال» در شعر عرفانی ایران پرداخت و آن را مسیری متفاوت از رویکردهای فلسفی یونان دانست. تأکید شد که شعر عرفانی، بهویژه آثار مولانا و حافظ، حقیقت را از طریق تجربههای درونی و خیال عرضه میکند. در شعر فارسی، خیال ابزاری برای نمایش حقایق عمیق است و نگاه مولانا به حقیقت، از طریق خیالورزی، به مخاطب کمک میکند تا از محدودیتهای حسی فراتر رود.
مدیر دپارتمان زبانشناسی علوم تاجیکستان به ویژگیهای زبانی آثار حافظ و تأثیرگذاری او در شعر و ادب ایران و تاجیکستان پرداخت. درباره حافظ در تاجیکستان پژوهشهای بسیاری انجام شده اما زبانشناسی شعر او کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اشعار حافظ در دوران زندگیاش به حدی مشهور بود که حتی بر اتابکان بغداد نیز تأثیر گذاشت.
استاد دانشگاه کراچی نیز تأکید کرد که تأثیر اشعار حافظ در سراسر شبه قاره و بهویژه در استان سند نفوذ زیادی پیدا کرده است. با اشاره به تاریخچه زبان فارسی در این منطقه، توضیح داده شد که مردم سند، شاعرانی چون فردوسی، مولانا، نظامی، سعدی و حافظ را بسیار ارج مینهادند. این تأثیر تا شاعران عهد کلهورا، تالپور و دوره بریتانیا ادامه یافت و ترجمه غزلیات حافظ به نثر سندی نیز صورت گرفت.
نظرات کاربران