این «روی کاغذ بودن» فیلترینگ نشاندهنده آن است که این اقدام در بهترین حالت یک خطکشی اداری است. نتیجه این وضعیت نه کاهش استفاده، بلکه شکلگیری فرهنگی برای دور زدن ممنوعیتها بوده است. این روند باعث رونق بازار فیلترشکنها شده و درآمد آن به جیب فروشندگان و واسطهها میرود، بدون هیچ شفافیت، مالیات و نظمی. به این ترتیب، هزینه عمومی و فایده خصوصی، و زیان اجتماعی و سود انحصاری یک اقلیت به وجود میآید.
مهمتر از این، بحث اجتماعی و روانشناختی ماجراست. وقتی مردم برای ارسال یک پیام ساده مجبورند از تونلهای غیررسمی عبور کنند، اعتماد عمومی به سیاستگذاری کاهش مییابد. سرعت پایین اینترنت و مشکلات دور زدن فیلترینگ، به معنای قرار گرفتن هر کاربر عادی در مقابل ساختارهای حاکمیتی است. اساساً چرا یک نظام حکمرانی باید بهطور بینتیجهای در برابر رفتار عمومی قرار گیرد؟ آیا حجم استفاده روزانه از پلتفرمهای فیلترشده مشخص نیست؟
این چرخه معیوب را میتوان با یک تصمیم شجاعانه شکست: رفع فیلتر. مخالفتهای احتمالی قابل پیشبینی است، از جمله نگرانی از شایعات و سوءاستفادههای مجرمانه. اما تجربه نشان داده که سیاست فیلترینگ نه شایعه را مهار میکند و نه جرم را؛ بلکه صرفاً آنها را از دید رسمی دور میکند و امکان نقشآفرینی به موقع را کاهش میدهد.
اقدام به رفع فیلتر پلتفرمهای پرمخاطب نشانه عقبنشینی نیست، بلکه نشاندهنده شنیده شدن صدای کارشناسی است. پیام سادهای که به جامعه منتقل میشود این است که سیستم به صدای کارشناسی گوش میدهد و در زمان مناسب، تصمیم معقولی میگیرد. اهمیت زمان را نباید نادیده گرفت؛ وقوع جنگ ۱۲ روزه که افکار عمومی را حساس کرد، پنجرهای از امکان شجاعت را گشوده است.
سیاستمدار باید توان تصمیمگیری داشته باشد. در بزنگاههای اینچنینی، فاصله بین اقدام و بیاقدامی، برابر با تفاوت بین همصدایی و واگرایی است. اگر امروز تصمیمی گرفته شود، دولت میتواند خود را همقدم با وعدههای انتخاباتی و نگاه کارشناسی معرفی کند. در غیر این صورت، شکاف میان نسلهای جدید و مسئولان کشور عمیقتر خواهد شد.
مسیر سیاستگذاری مؤثر از واقعیت میگذرد و نه از آرزو. باید بپذیریم که وقتی مردم به چیزی احساس نیاز داشته باشند، راهش را پیدا میکنند. هنر حکمرانی این است که این نیاز را به مسیر امن و شفاف هدایت کند. در نهایت، امتیازها در سیاست مانند قالبهای یخ هستند؛ اگر دیر از آنها استفاده شود، ممکن است آب شوند. اگر با رشد فناوریهای ارتباطی در سالهای آینده، نیازی به بحث و اقدام مسئولان برای رفع فیلترینگ نباشد، نظام تصمیمگیری کشور به شکل گستردهای زیر سوال خواهد رفت.
نظرات کاربران